Göreme: Kapadokya’nın Doğal ve Kültürel Hazinesi

Göreme Peri Bacaları ve Tarihi

Göreme, peri bacaları ile ünlü olan bir kasabadır. Bu doğal yapılar, rüzgar ve su aşınması sonucunda oluşmuş olağanüstü kaya şekilleridir. Göreme ve çevresi, Kalkolitik Dönemden beri sürekli yerleşim alanı olmuştur ve birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır.

Göreme Açık Hava Müzesi

Göreme Açık Hava Müzesi’nde küçüklü büyüklü çok sayıda kilise ile keşiş yemekhaneleri, mezar odaları, kiler ve mahzen görülmektedir. Müze alanındaki manastırlarda VII. Yüzyıldan XII. Yüzyıla kadar kilise mimarisini izlemek mümkün. Düztabanlı beşik tonozlu, tek veya 3 apsisli, merkezi haç planlı mimariye göre yapılmış kiliselerin fresklerinde de yerel üslupları yansıtan resimleri izleyebilirsiniz.

Göreme’nin Coğrafi Konumu

Göreme, Nevşehir-Ürgüp-Avanos üçgeni arasındaki etrafı vadilerle çevrili bölgede yer alır. Kuzeyde Kızılırmak, doğuda Yeşilhisar, güneyde Hasan ve Melendiz Dağları, batıda Aksaray ve kuzeybatıda Kırşehir ile sınırlanan Kapadokya bölgesi Kalkolitik Dönemden beri devamlı yerleşim alanı olmuştur.

Göreme’nin Tarihi

Hititler, Asur, Kaloniler, Frig, Tabal, Med, Pars, İskender Sultası, Selevkus, Bizans, Selçuk, Karamanlı ve Osmanlı dönemlerinde iskan görmüş olan bu yörenin en önemli özelliği; Erciyes Dağı ve Hasan Dağı tüflerinin, rüzgar ve su aşınması sonucunda oluşan olağanüstü kaya şekilleri ve kışın ılık, yazın serin olan ve bu nedenle her mevsim için uygun iç iklim koşulları taşıyan kayaya oyma mekanlardır. Göreme, özellikle 7-13. yüzyıllar arasında baskılarından kaçan Hıristiyanların yerleşmesiyle Hıristiyanlığın önemli bir merkezi haline gelmiştir. Volkanik tüflerden oluşan peri bacaları ile birlikte yüzyılların birikiminin buluştuğu bu doğal ve kültürel miras, Dünya Miras Listesinde bulunmaktadır. “Korama, Matiana, Maccan ve Avcılar” Göreme’nin eski adlarıdır. Göreme ile ilgili 6. yüzyıla ait bir belgede ilk olarak “Korama” adına rastlanılmıştır. Bu belgede, Hieron adındaki bir azizin 3. yüzyıl sonlarında Korama’da doğduğu, Malatya’da 30 arkadaşı ile birlikte şehit olduğu ve elinin kesilerek annesine, Korama’ya getirildiğinden bahsedilmektedir. Aziz Hieron’un, Göreme Açık Hava Müzesi’ndeki Tokalı Kilise’de bir freski bulunmaktadır.Göreme ve çevresinin Roma döneminde Venessa (Avanos) halkı tarafından mezarlık olarak kullanıldığı düşünülmektedir. Göreme’nin merkezindeki büyük peribacasının içine oyulmuş olan iki sütunlu Roma mezarı ile çevrede bulunan çok sayıda mezar bu görüşü ortaya çıkarmıştır.

Orta çağın başlarında, Hıristiyanlar için önemli bir dini merkez olan Göreme, 11 ve 13. yüzyılda bir başpiskoposluk merkezi durumundadır. Nitekim Göreme ve çevresinde çok sayıda dini yapılar mevcuttur. Ancak, bu yapıların yapılış tarihleri hakkında yeterli doküman bulunmamaktır. Bu itibarla tarihleme, yapının mimari özelliğine göre ve varsa fresklerine bakılarak yapılmaktadır.

Göreme’nin Kültürel Mirası

Göreme, hem doğal güzellikleri hem de tarihi ve kültürel mirası ile Kapadokya’nın önemli bir parçasıdır. Peri bacaları, tarihi kiliseler ve manastırlar, ziyaretçilerine eşsiz bir deneyim sunmaktadır. Göreme, her mevsim için uygun iç iklim koşulları ile yıl boyunca ziyaret edilebilecek bir destinasyondur.